Böbrek Taşı Hastalığı
Böbrek Taşı Sıklığı
Böbrek taşı hastalığı, idrar yolları sisteminin en yaygın sorunlarından biridir. Tüm dünya genelinde taş sorunu yaşayan insan sayısı gittikçe artmaktadır. Günümüzde her 10 kişiden birinin yaşamı boyunca böbrek taşı geçirme ihtimalinin olduğu düşünülmektedir. Son yıllarda çocuklarda da böbrek taşı görülme oranı artış göstermiştir.
Irk, cinsiyet ve etnik köken böbrek taşı geliştirme riskini etkileyebilir. Beyaz bireyler, Afrika kökenli Amerikalılara veya diğer ırklara göre böbrek taşı geliştirmeye daha yatkındır. Erkekler kadınlara göre daha sık böbrek taşı geçirir.
Böbrek Taşı Nedir?
İdrar birçok çözünmüş mineral ve tuz içerir. İdrarda bu minerallerin ve tuzların bazıları yüksek seviyelerde olduğunda taşlar oluşabilir.
Böbrek taşları küçük başlayabilir ve ilk başta herhangi bir soruna yol açmayabilir. Ancak zamanla büyüyerek böbreğin içindeki boşlukları dolduracak kadar büyük hale gelebilirler. Bazı taşlar böbrekte kalır ve hiçbir sorun oluşturmaz.
Taşlar bazen böbrekten çıkıp üretere doğru geçip aşağıya doğru ilerleyebilir. (Üreter, böbrek ile mesane arasındaki tüptür.) Eğer taş mesaneye ulaşırsa, idrar yoluyla vücuttan atılabilir. Ancak taş üreterde sıkışırsa, o böbrekten idrar akışını engeller ve bu da ağrılı olabilir.
Böbrek Taşı Belirtileri Nelerdir?
Böbrek taşlarının yaygın belirtileri arasında sırtta ve yanlarda keskin, kramp şeklinde ağrı yer alır. Bu ağrı genellikle alt karın bölgesine veya kasıklara doğru ilerler. Genellikle aniden başlar ve dalgalar halinde gelir. Vücut taşı atmaya çalıştıkça ağrı gelip geçebilir.
Diğer belirtiler şunlardır:
- Şiddetli idrara çıkma isteği.
- Daha sık idrara çıkma ya da idrar yaparken yanma hissi.
- İdrarda kan nedeniyle koyu renkli veya kırmızı idrar. (Bazen çıplak gözle görülmeyen, mikroskobik düzeyde kan hücreleri de olabilir.)
- Bulantı ve kusma.
- Erkeklerde penisin ucunda ya da testislere doğru yayılan ağrı hissi.
Böbrek Taşları Neyden Oluşur?
Böbrek taşları birçok farklı türde ve renkte olabilir. Taşlarınızın nasıl tedavi edileceği sahip olduğunuz taş türüne bağlıdır. Yeni taşların oluşmasını önlemek de taş türünüze bağlıdır.
Böbrek Taşı Tipleri:
1. Kalsiyum taşları (Tüm taşların %80’i)
Kalsiyum taşları en yaygın taş türüdür. İki tipi vardır: kalsiyum oksalat ve kalsiyum fosfat. Kalsiyum oksalat daha yaygındır.
2. Ürik Asit Taşları (%5–10 arası)
Ürik asit, vücutta meydana gelen kimyasal değişimlerin bir yan ürünüdür. Ürik asit kristalleri, asidik idrarda iyi çözünmez. Bu da ürik asit taşlarının oluşmasına neden olur.
Asidik idrar şu durumlardan kaynaklanabilir:
- Fazla kilolu olmak
- Kronik ishal
- Tip 2 diyabet (yüksek kan şekeri)
- Gut hastalığı
- Hayvansal proteinden zengin, meyve ve sebzeden fakir bir diyet
3. Strüvit / Enfeksiyon Taşları (%10)
Bu taşlar, kronik idrar yolu enfeksiyonları (İYE) ile ilişkilidir. Sürekli idrar yolu enfeksiyonu geçirenler veya nörolojik hastalıklar nedeniyle mesanesini tam boşaltamayan kişiler bu taşları geliştirme açısından en yüksek risk altındadır.
4. Sistin Taşları (Tüm taşların %1’inden azı)
Sistin, bazı yiyeceklerde bulunan bir amino asittir. Sistinüri (idrarda aşırı sistin bulunması), kalıtsal, nadir görülen bir metabolik bozukluktur. Bu durumda böbrekler, sistini idrardan geri ememez. İdrarda yüksek sistin seviyeleri taş oluşumuna neden olur. Sistin taşları genellikle çocukluk çağında oluşmaya başlar.
Ertelemeyin, Hemen Görüşelim!
- Feneryolu Bağdat Caddesi No 85/1 Posta Kodu: 34724 Kadıköy/İstanbul - Türkiye
Böbrek Taşı Neden Olur?
1. Düşük İdrar Hacmi
Sürekli düşük idrar hacmine sahip olmak, böbrek taşı için en önemli risk faktörlerinden biridir. Düşük idrar hacmi; yoğun egzersiz, sıcak ortamda çalışma veya yaşama ya da yeterli sıvı almama nedeniyle meydana gelen sıvı kaybından (dehidratasyon) kaynaklanabilir.
İdrar hacmi düşük olduğunda idrar koyulaşır ve yoğunlaşır. Bu da tuzların çözünmeden taş oluşturmasına neden olur. Sıvı alımınızı artırarak idrardaki tuzları seyreltebilirsiniz ve böylece taş oluşumu riskinizi azaltabilirsiniz.
Bunu basitçe idrar renginizin koyuluğuna göre ayarlayabilirsiniz.
Taş oluşumuna yatkın yetişkinler, günde en az 2,5 litre idrar üretmelidir. Bu, ortalama olarak günlük yaklaşık 3 litre sıvı tüketmek anlamına gelir. Taşı önlemede kullanılabilecek en iyi sıvı sudur.
2. Diyet
Beslenme şekliniz, böbrek taşı oluşturma riskinizi etkiler. Kalsiyum taşlarının en yaygın nedenlerinden biri, idrarda yüksek kalsiyum seviyesidir. İdrarda kalsiyum fazlalığı, vücudun kalsiyumu nasıl işlediğine bağlı olabilir; bu her zaman diyetle alınan kalsiyumla ilişkili değildir.
Diyetle alınan kalsiyumun azaltılması, taş oluşumunu durdurmada nadiren etkilidir. Araştırmalar, kalsiyumu sınırlamanın kemik sağlığına zarar verebileceğini ve böbrek taşı riskini artırabileceğini göstermiştir.
Doktorlar genellikle, idrardaki kalsiyumu azaltmak için hastalara diyet kalsiyumunu sınırlamalarını önermez. Bunun yerine, tuz tüketiminin azaltılması ile idrar kalsiyumu düşürülmeye çalışılır.
Diyette aşırı tuz alımı, kalsiyum taşları için risk faktörüdür. Çünkü idrarda fazla tuz bulunması, kalsiyumun idrardan kana geri emilmesini engeller. Diyette tuzun azaltılması, idrar kalsiyumunu düşürür ve taş oluşma riskini azaltır.
Böbrek taşlarının en yaygın türü olan kalsiyum oksalat taşları, yüksek oksalat içeren besinlerle ilişkilidir. Oksalat bakımından zengin yiyecekler yemek, bu taşların oluşma riskini artırabilir.
Hayvansal protein (et, balık, tavuk vb) yönünden zengin bir diyet, vücut ve idrar pH’ını daha asidik hale getirir. Bu da kalsiyum oksalat ve ürik asit taşlarının oluşmasını kolaylaştırır. Tüketilen etin vücutta yıkımı sonucu ürik asit oluşur ve bu da taş oluşumunu artırır.
3. Bağırsak Hastalıkları
İshal yapan bazı bağırsak hastalıkları (örneğin Crohn hastalığı veya ülseratif kolit) ya da bağırsak üzerine yapılan cerrahiler (örneğin gastrik bypass) kalsiyum oksalat taşlarının riskini artırabilir.
İshal, vücuttan sıvı kaybına neden olabilir ve bu da idrar hacmini azaltır. Ayrıca, bağırsaklardan fazla miktarda oksalat emilimine yol açarak idrarda oksalat seviyesinin artmasına neden olabilir. Düşük idrar hacmi ve yüksek oksalat düzeyleri, kalsiyum oksalat taşı oluşumuna zemin hazırlar.
4. Obezite
Obezite, böbrek taşı oluşumu için bir risk faktörüdür. Obezite, idrardaki asiditesini artırarak taş oluşumuna yol açabilir.
5. Sistemik Hastalıklar
Bazı tıbbi durumlar da böbrek taşı riskini artırabilir. Kalsiyum metabolizmasını kontrol eden paratiroid bezlerinin anormal çalılması ya da büyümesi, kandaki ve idrardaki kalsiyum seviyesinin artmasına yol açabilir ve bu da taş oluşumuna neden olur.
Bir diğer durum olan distal renal tübüler asidoz, vücutta asit birikmesine neden olur ve bu durum kalsiyum fosfat taşlarının oluşma riskini artırabilir.
6. İlaçlar
Bazı ilaçlar ile kalsiyum ve C vitamini takviyeleri, taş oluşum riskini artırabilir. Kullandığınız tüm ilaçları ve takviyeleri doktorunuza bildirmeniz önemlidir.
7. Aile Öyküsü
Eğer aile bireylerinizde; örneğin ebeveyn veya kardeşlerinizde böbrek taşı geçmişi varsa, sizde de taş oluşma olasılığı çok daha yüksektir.
Böbrek Taşı Tedavi Fiyatı İstanbul
Böbrek taşı tedavi fiyatı İstanbul’da; taşın boyutuna, yerleşimine, uygulanacak tedavi yöntemine ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişiklik gösterebilir. Tedavi planı her hastaya özel olarak belirlenir ve en uygun yöntem muayene sonrasında kararlaştırılır. Net fiyat bilgisi için kişisel değerlendirme yapılması gerekmektedir.
Her türlü sorunuz için çekinmeden bize ulaşabilirsiniz:
Böbrek Taşları Nasıl Teşhis Edilir?
Sessiz böbrek taşları, yani hiçbir belirti göstermeyen taşlar genellikle ultrason, röntgen ya da bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleri ile ile tespit edilir.
Ancak bazen de hastalar, taş düşürürken aniden başlayan ağrı sebebiyle tıbbi yardım aradıklarında taş hastalığı teşhis edilir.
İdrarda kan (hematüri) görülmesi ya da karında veya yanlarda aniden başlayan ağrı durumlarında çeşitli testler istenebilir. Bu durumlarda ultrason veya BT (bilgisayarlı tomografi) taşları açık şekilde teşhis edebilir. Görüntüleme testleri, taşın büyüklüğünü ve yerini belirlemede hekime yardımcı olur.
Kan ve İdrar Tahlilleri
Ayrıntılı tıbbi öykü ve fizik muayeneden sonra sağlık uzmanınız, kan ve idrar örnekleri alabilir. Kan testleri, taşlara neden olabilecek tıbbi bir durum olup olmadığını ortaya çıkarabilir. İdrar testleri ise idrar yolu enfeksiyonu, idrarda kan veya belirli taş türlerine özgü kristallerin varlığını saptayabilir.
Eğer ileride yeniden taş oluşturma riskiniz yüksekse, 24 saatlik idrar toplama testi yapılabilir. Bu test, idrarınızda taş oluşturan maddelerin seviyelerini belirler. Sonuçlara göre doktorunuz, doğru beslenme ve ilaç tedavisiyle taş oluşumunu önlemeye yardımcı olabilir.
Görüntüleme Yöntemleri
Böbrek taş hastalarının teşhisinde sıklıkla ultrasonografi ve röntgen filmi ve bilgisayarlı tomografi gibi görüntülemeler kullanılır.
Bu görüntülemeler hem ilk tanı anında hem de taş hastalarının takiplerinde sıklıkla kullanılan görüntüleme yöntemleridir.
Taş Analizi
Eğer taş düşürdüyseniz ya da taş cerrahiyle çıkarıldıysa, doktorunuz taşın analiz edilmesini isteyebilir. Bu analiz, taşın türünü belirler. Taşın türü, doktorunuzun gelecekteki taşları önlemek için en uygun tedaviyi planlamasında yardımcı olur.
Böbrek Taşı Tedavisi Nasıl Yapılır?
Böbrek taşı tedavisi aşağıdakilere bağlıdır:
- Taşın türü
- Taşın yeri
- Taşın büyüklüğü
- Taşın böbrek üzerinde oluşturduğu etkileri
- Belirtilerin ne kadar süredir devam ettiği
Farklı tedavi seçenekleri mevcuttur. Hangi tedavinin size en uygun olduğu konusunda mutlaka bir uzman görüşü almak büyük önem taşır.
1.Taşın Kendiliğinden Düşmesini Beklemek
Bazı durumlarda taşın kendiliğinden düşmesi beklenebilir. Küçük taşlar yani çapı 5 mm den küçük taşların büyük taşlara göre kendiliğinden düşme olasılığı daha yüksektir. Taşlar, idrarla normal yolla vücuttan atılır.
Taşın kendiliğinden düşmesini bekleme süresi, ağrılar katlanılabilir olduğu, enfeksiyon belirtileri bulunmadığı, böbrekte tam tıkanıklık olmadığı ve taşın geçebilecek kadar küçük olduğu durumlarda 2-4 haftaya kadar güvenli kabul edilir. Bu süre boyunca bol su içmeniz gerekir. Eğer çok fazla ağrınız varsa, ağrı kesici ilaçlara ihtiyaç duyabilirsiniz.
2.İlaç Tedavisi
Bazı ilaçlar, taşın geçmesine yardımcı olabilir. Bazı ilaçlar, idrar kanalını gevşeterek taşın geçişini kolaylaştırır. Taşın düşmesini beklerken ayrıca ağrı ve mide bulantısını azaltmak için ilaçlara da ihtiyaç duyabilirsiniz.
3.Şok Dalga Tedavisi (ESWL)
Şok Dalga Litotripsi (SWL), böbrek ve üreterdeki taşları tedavi etmek için kullanılır. Şok dalgaları, X-ray veya ultrason kullanılarak taşa yönlendirilir. Bu şok dalgaları tekrarlanarak taşa vurulduğunda taş genellikle küçük parçalara ayrılır. Bu küçük taş parçaları, birkaç hafta içinde idrar yoluyla vücuttan atılır.
ESWL işlemi sonrasında aynı gün taburcu olabilirsiniz. 2–3 gün içinde normal günlük aktivitelerinize dönebilirsiniz.
ESWL yaygın olarak kullanılan ve güvenli bir yöntem olsa da bazı yan etkiler görülebilir. Tedaviden sonraki birkaç gün boyunca idrarınızda kan olabilir. Çoğu taş parçası ağrısız şekilde düşer, ancak bazıları idrar kanalında takılıp tıkanıklığa ve ağrıya yol açabilir.
4.Cerrahi
Taş düşmüyorsa, ağrı çok fazlaysa ya da taş böbrek fonksiyonunu etkiliyorsa, cerrahi müdahale gerekebilir.
Eğer taşlar tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarına neden oluyorsa ya da böbrekten idrar akışını engelliyorsa, mutlaka cerrahiyle çıkarılmalıdır. Günümüzde bu ameliyatlar endoskopik yollarla genellikle küçük ya da hiç kesik gerektirmeksizinyapılabilmektedir. Ameliyat sonrası ağrı minimaldir ve iyileşme süreci kısadır.
Böbrek ve Üreterdeki Taşları Çıkarmak İçin Uygulanan Cerrahi Tedaviler:
Üreteroskopi (URS)
Üreteroskopi (URS), böbrek ve üreterdeki taşları tedavi etmek için kullanılır. URS sırasında çok ince bir teleskop olan üreteroskop, mesaneye, oradan da üreter aracılığıyla böbreğe kadar ilerletilir. Sert teleskoplar, mesaneye yakın olan alt üreter taşlarında; esnek teleskoplar (fleksibl üreterorenoskopi) ise üst üreter ve böbrekteki taşların tedavisinde kullanılır.
Üreteroskop, cerrahın taşı kesiksiz (ameliyat kesisi olmadan) görmesini sağlar. İşlem sırasında genellikle genel anestezi uygulanır. Taş görüldüğünde, küçük sepet benzeri bir cihazla küçük taşlar alınabilir. Eğer taş çok büyükse, lazer ya da başka taş kırıcı araçlarla küçük parçalara ayrılır.
Taş tamamen çıkarıldıktan sonra doktorunuz üretere geçici bir stent yerleştirebilir. Stent, böbrekten mesaneye idrar akışını sağlamak için üreteri açık tutan ince, sert bir plastik tüptür. İdrar torbası gerektirmez, çünkü vücudun içinde kalır.
URS sonrası aynı gün ya da işlemden 1 gün sonra taburcu olabilir ve 2 ila 3 gün içinde normal aktivitelere dönebilirsiniz. Eğer doktorunuz stent yerleştirmişse, 2-4 hafta sonra bu stent çıkarılır.
Perkütan Nefrolitotomi (PNL)
Perkütan Nefrolitotomi (PCNL), böbrekteki büyük taşlar (2.5 cm ve üzeri) için ideal bir tedavi seçeneği olabilir. Bu işlem için genel anestezi gerekir. PNL, sırt veya yan tarafta yaklaşık yarım santimetrelik bir kesi ile yapılır.
Taş, nefroskop içinden geçirilen bir aletle parçalanır ve parçalar emilerek ya da bazı aletlerle tutularak dışarı çıkarılır.
İşlem sonrası idrarı vücudun dışına boşaltmak ve olası kanamayı durdurmak için böbreğe bir drenaj tüpü yerleştirilebilir. Bu tüp genellikle birkaç gün veya gece boyunca kalır. Ameliyattan sonra hastanede bir gece kalmanız gerekebilir.
Diğer Cerrahiler
Böbrek taşlarını çıkarmak için açık cerrahi, laparoskopik cerrahi ya da robotik cerrahi nadiren uygulanır. Bu yöntemler, yalnızca daha az invaziv işlemler başarısız olursa tercih edilir.
Ertelemeyin, Hemen Görüşelim!
- Feneryolu Bağdat Caddesi No 85/1 Posta Kodu: 34724 Kadıköy/İstanbul - Türkiye
Neden Taş Oluşturuyorum?
Taşları önlemenin bir parçası da neden taş oluştuğunu bulmaktır. Doktorunuz, taş oluşumunun nedenini anlamak için bazı testler yapacaktır. Sebep belirlendikten sonra, taşların tekrar oluşmasını önlemek için size önerilerde bulunabilir.
Tıbbi ve Diyet Geçmişi
Doktorunuz, sizin ve ailenizin tıbbi geçmişi hakkında sorular soracaktır. Örneğin:
- Daha önce birden fazla böbrek taşı geçirdiniz mi?
- Ailenizde taş geçmişi olan biri var mı?
- Sık ishal, gut hastalığı ya da diyabet gibi taş riskini artırabilecek bir tıbbi durumunuz var mı?
Tıbbi, ailevi ve beslenme öykünüzü anlamak, doktorunuzun tekrar taş oluşturma riskinizi değerlendirmesinde yardımcı olur.
Böbrek Taşlarını Nasıl Önleyebilirim?
Doktorunuz, neden taş oluşturduğunuzu belirledikten sonra bunları önlemeniz için bazı önerilerde bulunacaktır. Bu öneriler, beslenme değişiklikleri ve gerekirse bazı ilaçların kullanımı şeklinde olabilir. Böbrek taşlarını önlemek için tek tip, herkese uyan bir diyet yoktur. Her birey farklıdır. Ancak, taş oluşumunu durdurmaya yardımcı olabilecek bazı genel beslenme değişiklikleri mevcuttur.
Taşları Önlemek İçin Diyet Önerileri
1. Her Gün Yeterli Sıvı Tüketin
Eğer yeterince idrar üretmiyorsanız, doktorunuz size günde en az 3 litre sıvı tüketmenizi önerebilir.
Bu, yeni taş oluşumu riskini azaltmanın en iyi yollarından biridir. Zaman zaman egzersizle ya da sıcak havalarda terle kaybettiğiniz sıvıyı yerine koymak için daha da fazla su içmeniz gerekebilir.
Tüm sıvılar günlük sıvı alımına katkı sağlar. Ancak en iyisi, çoğunlukla kalorisiz veya düşük kalorili içecekler tercih etmektir. Şekerli ya da alkollü içecekleri sınırlamak faydalıdır.
Gün boyunca ne kadar içtiğinizi bilmek, 2,5 litre idrar üretmek için ne kadar içmeniz gerektiğini anlamanıza yardımcı olur.
2. Diyetinizdeki Tuzu Azaltın
Bu öneri, yüksek sodyum alımı ve yüksek idrar kalsiyum veya sistin seviyeleri olan kişiler içindir. Sodyum, hem idrar kalsiyumunu hem de sistin seviyelerini artırabilir.
Aşağıdaki yiyecekler yüksek oranda tuz içerir ve sınırlı miktarda tüketilmelidir:
- Peynir (tüm çeşitler)
- Donmuş gıdalar ve tuzla işlenmiş etler (salam, sosis, sucuk)
- Konserve çorbalar ve sebzeler
- Ekmek, baget, çörek ve diğer unlu mamuller
- Cips. Kraker, tuzlu kuruyemiş gibi tuzlu atıştırmalıklar
- Hazır salata sosları ve bazı kahvaltılık gevrekler
- Turşu ve zeytin
- Karışık yemekler (pizza, lazanya, güveç vs.)
- Şişelenmiş soslar
- Masa tuzu ve bazı baharat karışımları
3. Bol Miktarda Meyve ve Sebze Tüketin
Böbrek taşı oluşturan herkes için günlük 3-4 porsiyon meyve ve sebze tüketilmesi önerilmektedir. Meyve ve sebzeler, taş oluşumunu engellemeye yardımcı olabilecek potasyum, lif, magnezyum, antioksidanlar, fitat ve sitrat içerir.
Bir porsiyon; bir adet meyve ya da bir su bardağı çiğ sebze anlamına gelir. Pişmiş sebzeler için bir porsiyon yarım su bardağıdır. Yeterince meyve ve sebze tüketip tüketmediğinizden emin değilseniz, sağlık uzmanınıza danışabilirsiniz.
4. Oksalat Seviyesi Düşük Yiyecekler Tüketin
Bu, özellikle idrarda yüksek oksalat seviyesi olan hastalar için önerilir. Öğünlerle birlikte kalsiyumdan zengin besinler tüketmek, genellikle idrardaki oksalat seviyesini kontrol etmeye yardımcı olur. Çünkü kalsiyum alımı, vücuttaki oksalat miktarını düşürür.
Ancak bu önlem yeterli değilse, bazı oksalat açısından zengin yiyecekleri azaltmanız istenebilir. Neredeyse tüm bitkisel besinlerde oksalat vardır, fakat bazıları yüksek miktarda içerir. Örneğin:
- Ispanak, Badem, İncir, Mısır, Kırmızı erik, Taze fasulye, Yerfıstığı, Böğürtlen, Pancar, Çikolata, Kuş üzümü, Bamya, Kakao, Ahududu, Domates, Çay, Çilek, Kahve, Pazı, Bira, Pırasa, Turşu, Maydanoz, Tere, Roka, Patlıcan, Dereotu
Bu yiyecekleri tamamen kesmek genellikle gerekmez; ne kadar azaltılacağı, oksalat seviyelerinizin neden yüksek olduğuna bağlıdır.
5. Daha Az Et Tüketin
Eğer sistin veya kalsiyum oksalat taşları oluşuyorsa ve idrarda ürik asit seviyesi yüksekse, doktorunuz size hayvansal protein tüketimini azaltmanızı önerebilir.
Et, balık, deniz ürünleri, kümes hayvanları, domuz eti, kuzu eti ve av hayvanları gibi hayvansal proteinler; idrarda asiditeyi artırabilir, bu da taş oluşumunu kolaylaştırır.
6. Gereken Kadar Kalsiyum Tüketin
Kalsiyum takviyeleri alıyorsanız, fazla almadığınızdan emin olun. Ancak, yetersiz kalsiyum alımı da risklidir. Takviyeye ihtiyacınız olup olmadığını öğrenmek için doktorunuzla veya diyetisyeninizle konuşun.
Taşları Önlemek İçin Kullanılan İlaçlar
Beslenme değişiklikleri ve sıvı alımını artırmak, taşları önlemeye yeterli olmayabilir. Bu durumda sağlık uzmanınız size ilaç reçete edebilir. Taşın türü ve idrar testlerinin sonuçları, hangi ilaca ihtiyaç duyduğunuzu belirlemede yol göstericidir.
