Penil Protez (Mutluluk Çubuğu) Nedir? Nasıl Çalışır?

Modern şişirilebilir protezlerde silindirler, bağlantı tüpleri, pompa ve rezervuar sistemleri yıllar içerisinde önemli ölçüde geliştirilmiştir. Bükülmeye karşı daha dayanıklı tüpler, protezin istemsiz olarak şişmesini önleyen kilit sistemleri, daha kolay kullanılabilen pompalar ve bağlantı noktalarını azaltan önceden birleştirilmiş sistemler bu gelişmeler arasındadır. Amaç hem mekanik arıza ihtimalini azaltmak hem de hastanın protezi daha rahat kullanabilmesini sağlamaktır.

Gelecekte ise daha dayanıklı ve esnek materyaller kullanılarak protezlerin kullanım ömrünün daha da artırılması hedeflenmektedir. Özellikle uzun yıllar vücut içerisinde kalacak bir cihaz söz konusu olduğundan, materyal teknolojisindeki gelişmeler penil protezlerin geleceğinde önemli bir yer tutmaktadır.

Şişirilebilir protezlerde hastanın skrotum içerisindeki pompayı eliyle kullanması gerekir. Bu durum özellikle el becerisi veya el gücü azalmış hastalarda güçlük yaratabilir.

Bu nedenle üzerinde çalışılan yeni teknolojilerden biri, elle pompalamaya gerek kalmadan dışarıdan aktive edilebilen protezlerdir. Uzaktan kontrol edilebilen sistemlerin geliştirilmesindeki amaç, protezin kullanımını kolaylaştırırken pompa ve hidrolik bağlantılardan kaynaklanabilecek mekanik sorunları da azaltmaktır.

Daha ileri bir yaklaşım ise şekil hafızalı materyallerden üretilen protezlerdir. Isıya duyarlı ve sertliği değişebilen materyaller üzerinde çalışmalar yapılmaktadır. Deneysel bir modelde nikel-titanyum alaşımdan üretilen protez dışarıdan uygulanan manyetik enerjiyle yaklaşık 45 saniye içerisinde aktive edilebilmiştir.

Böyle bir sistem gelecekte pompa, rezervuar ve hidrolik bağlantılara duyulan ihtiyacı azaltabilir. Ancak bu cihazların uzun dönem güvenliği, elde edilebilecek sertlik düzeyi, kullanım kolaylığı ve manyetik alanlardan istemsiz şekilde etkilenip etkilenmeyeceği gibi önemli konuların açıklığa kavuşması gerekmektedir. Bu nedenle söz konusu teknolojiler henüz günlük kullanımda standart penil protezlerin alternatifi değildir.

Penil protez ameliyatı düşünen hastaların önemli endişelerinden biri penis uzunluğudur. Bu nedenle yeni yaklaşımlardan biri de ameliyat öncesinde penis dokusunu mümkün olduğunca hazırlamak ve mevcut uzunluğu korumaktır.

Bu amaçla vakum ve penis traksiyon cihazlarının ameliyattan önce kullanılması araştırılmıştır. Küçük bir randomize çalışmada, ameliyattan önce en az bir ay boyunca günde 10–15 dakika vakum cihazı kullanan hastalarda gerilmiş penis uzunluğunda ortalama 0,8 cm artış bildirilirken, cihaz kullanmayanlarda bu değişim ortalama 0,2 cm olmuştur. Cerrahlar ayrıca vakum kullanan hastalarda ameliyat sırasında korporal genişletmenin daha kolay olduğunu bildirmiştir.

Başka küçük bir çalışmada ise ameliyattan önce 2–4 ay boyunca günde iki saat traksiyon uygulayan hastalarda ameliyat sırasında ortalama 1,5 cm uzunluk artışı ölçülmüştür. Bununla birlikte hastaların %60'ı cihaz kullanımında zorluk, %40'ı ise ağrı bildirmiştir. Dolayısıyla bu uygulamalar umut verici olsa da kazanımlar sınırlı olabilir ve yoğun hasta uyumu gerektirir.

Yeni yaklaşımların bir diğer konusu, protez ameliyatından sonra hastanın penis boyunu nasıl algıladığıdır.

Burada protezin penis boyunu uzatmasından farklı bir kavram söz konusudur. Bazı hastalarda penis ile skrotum arasındaki cilt bağlantısının düzeltilmesiyle penisin görünen kısmının artırılması amaçlanabilir. “Ventral phalloplasty” olarak tanımlanan bu yaklaşımın değerlendirildiği bir çalışmada, protezle birlikte bu işlem yapılan 43 hastanın 36'sı penis uzunluğunun arttığını düşündüğünü belirtmiştir.

Pubik bölgedeki dokulara yönelik farklı teknikler de görünür penis uzunluğunu artırmak amacıyla araştırılmıştır. Ancak bu ek girişimler standart penil protez ameliyatının bir parçası değildir. Ek cerrahi işlemler beraberinde ek komplikasyon riski de getirebildiğinden seçilmiş hastalarda ve deneyimli cerrahlar tarafından değerlendirilmelidir.

Üç parçalı şişirilebilir penil protezin rezervuarı geleneksel olarak pelvis içerisinde belirli bir anatomik alana yerleştirilir. Ancak özellikle daha önce prostat veya başka bir pelvik/retroperitoneal cerrahi geçirmiş kişilerde bu alanın anatomisi değişmiş olabilir.

Bu nedenle yeni nesil rezervuarların şekilleri ve yerleştirilebilecekleri bölgeler üzerinde çalışmalar yapılmıştır. Daha düz veya yonca yaprağı şeklindeki rezervuarlar, geleneksel bölgenin dışında farklı anatomik alanlara yerleştirmeyi kolaylaştırmıştır.

Bu alternatif yaklaşımların amacı özellikle mesane, bağırsak veya büyük damar yaralanması gibi nadir ancak ciddi komplikasyonların riskini azaltmaktır. Bununla birlikte yüzeye daha yakın yerleştirilen rezervuarın özellikle zayıf hastalarda ele gelmesi veya yer değiştirmesi gibi farklı sorunlar ortaya çıkabilir. Dolayısıyla rezervuarın yeri hastanın anatomisine ve daha önce geçirdiği ameliyatlara göre planlanmalıdır.

Penil protez teknolojisinin gelişimindeki en önemli konulardan biri enfeksiyondur. Günümüzde antibiyotik veya hidrofilik kaplamalı protezlerin kullanılması enfeksiyon riskinin azaltılmasında önemli rol oynamaktadır.

Ancak yeni araştırmalar yalnızca bakterileri öldürmeye değil, protezin üzerinde biyofilm oluşmasını engellemeye de odaklanmaktadır.

Biyofilm, mikroorganizmaların protezin yüzeyine yerleşerek kendilerini koruyan bir tabaka oluşturmasıdır. Bu yapı geliştikten sonra bakterilerin hem bağışıklık sisteminden hem de antibiyotiklerden korunması kolaylaşabilir. Bakteri kolonilerinin 16 saat gibi kısa bir sürede oluşmaya başlayabilmesi nedeniyle ameliyat çevresindeki enfeksiyon önlemleri büyük önem taşır.

Daha deneysel çalışmalar ise oluşmuş biyofilmi parçalamayı hedeflemektedir. Örneğin ultrason hedefli mikrokabarcıkların antibiyotiklerle birlikte kullanılması ve bazı antimikrobiyal peptitlerin biyofilme karşı etkisi araştırılmıştır. Ancak bu yöntemler henüz penil protez enfeksiyonlarının standart tedavisi değildir ve daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Teknolojik gelişmelerin yanında ameliyat tekniğinde de önemli değişiklikler bulunmaktadır. Bunlardan biri “no-touch” tekniğidir.

Bu yaklaşımda protezin genital bölge cildiyle teması mümkün olduğunca azaltılır. Protezin yerleştirilme aşamasına geçildiğinde daha önce kullanılan eldiven ve bazı cerrahi malzemeler değiştirilir. Bu yaklaşımla ilk kez protez takılan hastalarda yaklaşık %0,35 gibi düşük enfeksiyon oranları bildirilmiştir.

Ayrıca ameliyat öncesinde idrar yolu enfeksiyonlarının tedavi edilmesi, diyabet hastalarında kan şekerinin kontrol edilmesi, sigaranın ameliyattan en az dört hafta önce bırakılması, uygun antibiyotik koruması ve antibiyotik kaplamalı protez kullanılması enfeksiyon riskini azaltmaya yönelik sürecin parçalarıdır.

Yeni yaklaşımlar ameliyat bittikten sonra da devam etmektedir. Özellikle ameliyat sonrası ağrının daha iyi kontrol edilmesi ve güçlü ağrı kesicilere olan ihtiyacın azaltılması üzerinde durulmaktadır.

Penise veya pudendal sinire uygulanan lokal anestezik bloklar, uzun etkili lokal anestezikler ve parasetamol ya da uygun hastalarda antiinflamatuvar ilaçların birlikte kullanıldığı çok yönlü ağrı kontrolü yaklaşımlarıyla ameliyat sonrası güçlü ağrı kesici ihtiyacının azaltılabileceği bildirilmiştir.