Böbrek Kisti
Böbrek kistleri, böbreklerinizin üzerinde veya içinde oluşan, sıvı dolu ya da solid (katı) içerikli küçük keseciklerdir. Bunlara sahip olan çoğu kişi, böbreklerinde kist olduğunu bile bilmez. Kist karmaşık (kompleks) ise, enfekte olursa ya da diğer organlara baskı yaparsa tedavi gerekebilir.
Böbrek Kistleri Nedir?
Böbrek kistleri (renal kistler), genellikle ince bir duvara sahip, içi berrak sıvı dolu, küçük ve yuvarlak keseciklerdir. Yaş ilerledikçe, böbreklerin yüzeyinde ya da böbreklerin içinde yer alan ve nefron adı verilen yapılarda kistler oluşabilir.
Böbrekler, vücudunuzun filtrasyon sistemidir. Nefronlar bir filtre ve bir tüpten oluşur. Kan böbreklerden geçerken, nefronlar fazla suyu ve atık maddeleri süzer ve bunlar idrar yoluyla vücuttan atılır.
Böbrek kistlerinin boyutu değişkenlik gösterebilir; ancak çoğu 5 cm’den (yaklaşık 2 inç) küçüktür. Zamanla büyüyebilir ya da aynı boyutta kalabilirler. Bazı kişilerde birden fazla kist bulunurken, bazılarında yalnızca tek bir kist vardır. Bir ya da iki böbrekte, tek veya birden fazla kist bulunabilir.
Böbrek kistleri genellikle böbreklerin çalışma fonksiyonunun etkilemez ve çoğu zaman endişe verici değildir. Ancak nadiren, çok büyük kistler yaptığı bası etkisine bağlı ağrıya neden olabilir. Bazı durumlarda böbrek kistleri şüpheli görüntü verebilir ve bu durumlarda ek testler ya da kistin cerrahi olarak çıkarılması önerilebilir.
Böbrek Kistlerinin Türleri
Genel olarak iki tür böbrek kisti vardır: basit (simple) ve karmaşık (kompleks). Böbrek kistlerinin çoğu basit kisttir. Böbrek kistlerini sınıflandırmak için Bosniak sistemi ismi verilen bir sınıflama sistemi kullanır. Bu sistem, adını sistemi geliştiren hekimden alır ve beş seviyeden oluşur.
1.Basit böbrek kistleri
Basit böbrek kistleri neredeyse her zaman kanser dışıdır (benign) ve zararsızdır. Çok büyük olmadıkça genellikle belirti vermezler. Hatta çoğu zaman varlıklarından bile haberdar olmazsınız. Basit kistler sıvı doludur, yuvarlak şekillidir ve ince duvarlıdır. Sınıflandırma sisteminde kategori I olarak yer alırlar ve takip ya da tedavi gerektirmezler.
2.Karmaşık (kompleks) böbrek kistleri
Kompleks böbrek kistlerinin kanser olma veya kansere dönüşme ihtimali vardır. Bu nedenle doktorunuz bu kistleri izler, tedavi eder ya da çıkarır. Basit kistlerden farklı bir görünüme sahiptirler. Kompleks böbrek kistleri katı yapıda olabilir (sıvı içermez), düzensiz şekilli olabilir veya kalın bir dış duvara sahip olabilir. Kompleks kistler, basit kistlere göre çok daha nadirdir.
Doktorunuz kompleks bir kisti II, II-F, III ya da IV olarak sınıflandırır. Seviye II kistler takip gerektirmeyebilir, II-F kistler takip gerektirir (buradaki “F”, follow-up yani takip anlamına gelir). II-F kistlerde kanser riski yaklaşık %5’tir. Kategori III kompleks kistlerde kanser olma ihtimali yaklaşık %50–80 arasındadır, bu nedenle çıkarılmaları gerekir. Kategori IV kistlerde ise kanser ihtimali yaklaşık %90’dır ve bu tür kistlerin de çıkarılması gerekir.
Ertelemeyin, Hemen Görüşelim!
- Feneryolu Bağdat Caddesi No 85/1 Posta Kodu: 34724 Kadıköy/İstanbul - Türkiye
Basit böbrek kistleri önlenebilir mi?
Basit böbrek kistleri önlenemez. Ancak riskinizi azaltmak için şunları yapabilirsiniz:
- Bol su içmek
- Aşırı tuz tüketiminden kaçınmak
- Diyabet veya yüksek tansiyon gibi kronik hastalıkları kontrol altında tutmak
Basit bir böbrek kistinin zaman içinde izlenmesi gerekir mi?
Bir üroloji doktoru tarafından böbrek kistinin türünü ve yerleşimini değerlendirmek çok önemlidir. Kist duvar kalınlığı, sıvı yoğunluğu ve düzensiz kist duvarı şekli gibi özellikler, kistin kanserli olma ya da kanserleşme ihtimalini gösterebilir.
Genel olarak küçük ve basit bir kist takip gerektirmez. Ancak takip gerekip gerekmediğine ve ne sıklıkta kontrol edilmesi gerektiğine karar verecek en doğru kişi doktorunuzdur.
Böbrek Kisti Belirtileri ve Nedenleri
Böbrek kistleri hangi belirtilere yol açar?
Basit böbrek kistleri genellikle belirti vermez. Aslında bu kistlere sahip olan çoğu kişi, böbreğinde kist olduğunu bilmez. Kistler yırtıldığında (patladığında), kanamaya başladığında, enfekte olduğunda ya da çok büyüyerek karın içindeki diğer doku ve organlara baskı yaptığında sorun haline gelir.
Basit böbrek kistleri belirti verdiğinde şu şikâyetler görülebilir:
- Kaburgalar ile kalça arasındaki yan bölgede, karında ya da sırtta ağrı veya sızı
- Ateş
- Sık idrara çıkma
- İdrarda kan veya koyu renkli idrar
Kistin bulunduğu yere bağlı olarak, böbreğin çalışma şeklini etkileyebilir. Ayrıca, böbrek dan-marlarına baskı yaparak yüksek tansiyona da yol açabilir.
Böbrek kistlerine ne neden olur?
Böbrek kistleri, bir nefron tüpünün şişmesi ve sıvı ile dolması sonucu oluşur. Araştırmacılar kesin nedeni bilmese de, basit kistlerin kalıtsal olmadığını (anne-babadan geçen hastalıklar nedeniyle oluşmadığını) bilmektedir. Küçük yaralanmaların veya tübüllerdeki mikroskobik tıkanıklıkların basit böbrek kistlerinin gelişimine yol açabileceği düşünülmektedir.
Basit böbrek kistleri için risk faktörleri nelerdir?
Böbrek kistlerinin neden bazı kişilerde daha sık görüldüğü tam olarak bilmemektedir. Ancak 50 yaşından büyük olmanın riski artırdığı bilinmektedir.
Bazı tıbbi durumlar böbrek kistlerine neden olabilir. Bunlar arasında:
- Polikistik böbrek hastalığı
- Kronik böbrek hastalığı (KBH)
- Von Hippel-Lindau hastalığı
- Tüberöz skleroz sendromu (TSS)
Basit böbrek kistlerinin komplikasyonları nelerdir?
Çoğu böbrek kisti basit kist olduğu için komplikasyon ya da uzun dönem sorunlara yol açmaz. Eğer sağlık hizmeti sunucunuz kistin kompleks olduğunu düşünürse, değişiklikler açısından takip edebilir veya kisti çıkarabilir.
Böbrek kistleri şu komplikasyonlara yol açabilir:
- Enfeksiyon: Kist enfekte olur ve ağrı, ateş gibi belirtilere neden olur.
- İdrar akımının tıkanması: Kist idrar akışını engelleyecek kadar büyüyebilir. Bu durum böbrek hasarı ve enfeksiyonlara yol açabilir.
- Kist patlaması: Kist yırtılır ve buna bağlı karın ağrısı, yan ağrısı, idrarda kan gibi şikayetlere neden olabilir.
- Kist içi kanama: Kistin içinde kanama olabilir, kist yırtılabilir ve böbrek çevresinde kanamaya neden olabilir.
Böbrek Kisti Tanı ve Testleri
Basit böbrek kistleri nasıl teşhis edilir?
Böbrek kistleri genellikle başka bir durum için yapılan görüntüleme testleri sırasında tesadüfen saptanır. Bir kist fark edilirse, kistin basit mi yoksa kompleks mi olduğunu anlamak için ek testler önerilebilir.
- Ultrason: Yüksek frekanslı ses dalgaları ve yankılar kullanılarak böbreklerin görüntüleri oluşturulur.
- Bilgisayarlı tomografi (BT): X-ışınları ve bilgisayar işlemleri ile böbreklerin üç boyutlu görüntüleri elde edilir.
- Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Çok güçlü bir mıknatıs, radyo dalgaları ve bilgisayar işlemleri kullanılarak böbreklerin görüntüleri oluşturulur. MR, sıvı dolu kistler ile katı kitleler arasındaki farkın anlaşılmasına yardımcı olabilir.
- Böbrek fonksiyon testleri: Kan ve idrar testleri, böbreklerin ne kadar iyi çalıştığını ve kistin fonksiyonu etkileyip etkilemediğini gösterir.
Eğer tesadüfen böbreğinizde bir kist saptanırsa doktorunuz kistinin izlenmesi gerektiğine karar verebilir. Bu durumda genellikle altı ay ile iki yıl arasında değişen aralıklarla görüntüleme testleri tekrarlanır. Takip randevuları arasında kiste bağlı belirtiler ortaya çıkarsa, doktorunuza daha erken başvurmanız da gerekir.
Böbrek Kisti Tedavi ve Yönetim
Çoğu durumda basit böbrek kistleri için tedavi gerekmez. Ancak kist başka bir organa baskı yapıyorsa ya da böbreğin çalışma şeklini etkiliyorsa, çıkarılması gerekebilir. Doktorunuz kistin kanserli olduğunu ya da kansere yol açabileceğini düşünüyorsa, kisti çıkarmaya karar verebilir.
Basit böbrek kistleri önlenebilir mi?
Basit böbrek kistleri önlenemez. Ancak riskinizi azaltmak için şunları yapabilirsiniz:
- Bol su içmek
- Aşırı tuz tüketiminden kaçınmak
- Diyabet veya yüksek tansiyon gibi kronik hastalıkları kontrol altında tutmak
Basit bir böbrek kistinin zaman içinde izlenmesi gerekir mi?
Bir üroloji doktoru tarafından böbrek kistinin türünü ve yerleşimini değerlendirmek çok önemlidir. Kist duvar kalınlığı, sıvı yoğunluğu ve düzensiz kist duvarı şekli gibi özellikler, kistin kanserli olma ya da kanserleşme ihtimalini gösterebilir.
Genel olarak küçük ve basit bir kist takip gerektirmez. Ancak takip gerekip gerekmediğine ve ne sıklıkta kontrol edilmesi gerektiğine karar verecek en doğru kişi doktorunuzdur.
Böbrek kistlerinin tedavisinde en sık kullanılan iki yöntem şunlardır:
- Aspirasyon ve skleroterapi: Lokkal anestezi altında cilt altından uzun bir iğne ile kiste girerek sıvı boşaltılır. Bazı durumlarda, kistin tekrar sıvı ile dolmasını önlemek için içine özel bir solüsyon enjekte edilir. Bu yöntem lüks ihtimali yüksek olduğu için daha çok ameliyat riski yüksek hastalarda tercih edilir.
- Cerrahi: Kistin cerrahi olarak çıkarılması genellikle laparoskopik yöntemle yapılır. Karın bölgesinde küçük kesilerden ince aletler yerleştirir. Ameliyat sırasında kist boşaltılır ve ardından kistin dış duvarı kesilerek ya da yakılarak çıkarılır.
Seyir / Prognoz
Böbrek kisti olan bir kişi için prognoz nasıldır?
Basit böbrek kistleri neredeyse her zaman zararsız olduğu için prognoz mükemmeldir. Enfeksiyon, patlama ya da tıkanıklık nedeniyle tedavi edilen kistlerde de tedavi oldukça etkilidir ve çoğu kişi tamamen iyileşir.
Kompleks böbrek kistiniz varsa, sdoktorunuz kisti ya çıkarır ya da yakından takip eder. Kompleks bir kistin kansere dönüşmeden önce çıkarılması genellikle çok etkilidir ve az sayıda komplikasyonla sonuçlanır.
Önleme
Basit böbrek kistleri önlenebilir mi?
Basit böbrek kistleri önlenemez. Ancak riskinizi azaltmak için şunları yapabilirsiniz:
- Bol su içmek
- Aşırı tuz tüketiminden kaçınmak
- Diyabet veya yüksek tansiyon gibi kronik hastalıkları kontrol altında tutmak
Basit bir böbrek kistinin zaman içinde izlenmesi gerekir mi?
Bir üroloji doktoru tarafından böbrek kistinin türünü ve yerleşimini değerlendirmek çok önemlidir. Kist duvar kalınlığı, sıvı yoğunluğu ve düzensiz kist duvarı şekli gibi özellikler, kistin kanserli olma ya da kanserleşme ihtimalini gösterebilir.
Genel olarak küçük ve basit bir kist takip gerektirmez. Ancak takip gerekip gerekmediğine ve ne sıklıkta kontrol edilmesi gerektiğine karar verecek en doğru kişi doktorunuzdur.
